Bạn vừa mua miếng đất trong hẻm, hoặc có căn nhà phố cũ muốn sửa. Người quen giới thiệu một kiến trúc sư, hẹn gặp vào cuối tuần. Đến lúc ngồi xuống, câu đầu tiên thường là: "Anh/chị muốn xây nhà kiểu gì?". Nếu chỉ trả lời "đẹp, thoáng, hợp túi tiền", buổi nói chuyện rất dễ trôi về hình ảnh lung linh mà không đụng tới chuyện bạn cần gì thật.
Một bản yêu cầu thiết kế không cần dài. Nó giống tờ giấy nháp bạn viết trước khi đi khám bệnh: kể triệu chứng cụ thể, không cần dùng từ chuyên môn. Nên có vài dòng về đất và nhà hiện trạng: diện tích, hướng, đường vào, nhà bên cạnh có bịt tầm nhìn hay không, có cây hay cột điện chắn trước mặt không. Những chi tiết này quyết định rất nhiều tới phương án, mà nếu bạn quên nói, kiến trúc sư phải đi xem lại.
Tiếp theo là nhu cầu ở của gia đình. Bạn nêu số người, độ tuổi, ai ở thường xuyên, ai thỉnh thoảng mới về. Nhà phố hẹp thường phải chọn giữa nhiều phòng ngủ và một khoảng thông tầng để lấy sáng; đây là chỗ dễ nảy sinh đánh đổi. Chẳng hạn, nhà bốn người nhưng bạn muốn có thêm phòng làm việc và chỗ để xe trong nhà. Hãy nói thẳng thứ tự ưu tiên: cái nào bắt buộc, cái nào có thể nhường. Kiến trúc sư sẽ dựa vào đó để cân đối, thay vì đoán ý bạn.
Đừng ngại đưa ra giới hạn tiền và thời gian ở mức bạn thấy thoải mái chia sẻ. Không cần con số tuyệt đối, nhưng một khoảng dự kiến giúp người thiết kế biết nên chọn kết cấu và vật liệu theo hướng nào. Nếu bạn giấu ngân sách đến phút cuối, rất dễ rơi vào cảnh bản vẽ đẹp nhưng khi bóc tách khối lượng lại vượt xa khả năng. Nói sớm thì cả hai cùng đỡ mất công.
Khi kiến trúc sư gửi phương án sơ bộ, bạn sẽ gặp ba loại bản vẽ cần đọc khác nhau. Mặt bằng là nhìn từ trên xuống: phòng nào nằm đâu, cửa mở về hướng nào, lối đi có bị vòng vèo không. Mặt đứng là nhìn từ ngoài vào: hình khối, cửa sổ, ban công, mái. Mặt cắt là tưởng tượng cắt đôi ngôi nhà để thấy chiều cao tầng, cầu thang, khoảng thông tầng. Bạn không cần đọc được mọi ký hiệu, chỉ cần hỏi: "Chỗ này đi lại có thuận không?", "Ánh sáng vào phòng này từ đâu?". Đó là những câu hỏi đúng chỗ.
Một lỗi dễ gặp là góp ý bằng cảm giác mà không chỉ rõ vị trí. Câu "em thấy hơi bí" khiến người thiết kế phải đoán. Thay vào đó, bạn nói: "Bàn ăn sát vách nhà bên, buổi tối chắc tối, có cách nào xoay lại không?". Cách góp ý theo tình huống giúp buổi làm việc đi nhanh hơn và giảm sửa đi sửa lại. Nếu bạn đã có ý định về thiết kế nội thất, hãy nêu sớm để kiến trúc sư chừa sẵn chỗ cho tủ, giường, bếp; việc này ảnh hưởng đến kích thước phòng và ổ điện, chứ không phải chuyện trang trí sau này.
Sau khi chốt phương án, bước tiếp là bản vẽ kỹ thuật và bản vẽ kết cấu. Bản vẽ kỹ thuật chi tiết đến từng vị trí cửa, ổ cắm, ống nước. Bản vẽ kết cấu cho biết móng, cột, dầm, sàn làm thế nào để chịu lực. Bạn không cần kiểm tra được con số, nhưng nên hỏi những chỗ mình chưa rõ, ví dụ: "Chỗ này sau muốn đục tường có được không?". Những câu như vậy giúp bạn hiểu giới hạn của ngôi nhà trước khi thi công, thay vì phát hiện khi đã đổ sàn.
Với nhà phố, hồ sơ xin phép xây dựng thường là phần khiến gia chủ sốt ruột nhất. Hồ sơ cần bản vẽ phù hợp quy định về khoảng lùi, chiều cao, mật độ xây dựng và các thông tin về thửa đất. Bạn nên hỏi rõ ai chuẩn bị hồ sơ, bạn cần cung cấp giấy tờ gì, và những điểm nào trong thiết kế có thể phải điều chỉnh theo yêu cầu của cơ quan cấp phép. Hỏi trước sẽ tránh được chuyện bản vẽ đã chốt nhưng phải sửa lại vì vướng quy định.
Một bản yêu cầu tốt thường chỉ một, hai trang. Bạn có thể viết theo kiểu liệt kê việc cần làm, nhưng nhớ ghi cả những điều bạn không muốn: không muốn cầu thang giữa nhà, không muốn bếp kín, không muốn phòng ngủ cạnh đường lớn. Những điều "không muốn" đôi khi giúp ích hơn cả danh sách mong muốn. Nếu cần trao đổi thêm về bản vẽ kiến trúc, kết cấu và hồ sơ xin phép xây dựng cho nhà ở, MoreHome có thể tư vấn qua hotline 09.31.31.88.77.
Việc nhỏ để làm tiếp: tối nay, bạn lấy một tờ giấy, ghi ba dòng — nhà hiện tại thế nào, gia đình cần gì nhất, và điều gì bạn chắc chắn không muốn. Mang tờ giấy đó đến buổi gặp đầu tiên. Chỉ vậy là đủ để cuộc nói chuyện bắt đầu đúng hướng.